رونق تولید ملی | سه‌شنبه، ۲۸ خرداد ۱۳۹۸

بدگمانی - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

بدگمانی

Loading the player...

دانلود

در آموزه های دینی به شخصی که دیگران را زشت می پندارد، بدگمان می گویند؛ از این رو به آنچه در متون اسلامی در این باره آمده است می پردازیم. بدگمانى به معناى سوء ظن، بدخیالى، خیال و اندیشه بد داشتن درباره کسى است. به عبارت دیگر، بدگمانى آن است که انسان، درباره رفتار و گفتار دیگران، افکار و خیال هاى ناروا کند و به آن ترتیب اثر دهد و آن خیال را، به صورت یک واقعیت ببیند. قلمرو بدگمانى عبارت است از: بدگمانى به خدا، بدگمانى به مردم، بدگمانى به خود. دو قسم اول از جمله اوصاف رذیله و گناهان بزرگ محسوب مى شود و در اسلام از آن نکوهش شده است. اسباب بدگمانى در مظنون عبارت است از: قرار گرفتن در مواضع تهمت، همنشینى با افراد بد و شرور. و در فرد بدگمان عبارت است از: ضعف و ناهنجارى درونى، شتاب زدگى، بى ‏ایمانى. در آموزه های دینی به شخصی که دیگران را زشت می پندارد، بدگمان می گویند؛ از این رو به آنچه در متون اسلامی در این باره آمده است می پردازیم. بدگمانى به معناى سوء ظن، بدخیالى، خیال و اندیشه بد داشتن درباره کسى است. به عبارت دیگر، بدگمانى آن است که انسان، درباره رفتار و گفتار دیگران، افکار و خیال هاى ناروا کند و به آن ترتیب اثر دهد و آن خیال را، به صورت یک واقعیت ببیند. قلمرو بدگمانى عبارت است از: بدگمانى به خدا، بدگمانى به مردم، بدگمانى به خود. دو قسم اول از جمله اوصاف رذیله و گناهان بزرگ محسوب مى شود و در اسلام از آن نکوهش شده است. اسباب بدگمانى در مظنون عبارت است از: قرار گرفتن در مواضع تهمت، همنشینى با افراد بد و شرور. و در فرد بدگمان عبارت است از: ضعف و ناهنجارى درونى، شتاب زدگى، بى ‏ایمانى. پاسخ تفصیلی از دیدگاه ‏اسلام روابط اجتماعی انسان ها در مرحله اندیشه، بر اصول «خیرخواهى»، «محبّت و مودت»، «حسن ظنّ» و مانند آن مبتنی است؛ بدین معنا که مسلمان باید صفحه اندیشه و نیت خود را نسبت به برادران‏ و خواهران دینى خود نیکو و زیبا سازد؛ اندیشه خیر خواهی، نصیحت، دوستی و سعادت آن‏ها را در سر داشته و از نقشه ‏کشى و توطئه ‏چینى بر ضرر آنان بپرهیزد. آنچه در سؤال مطرح شده، در آموزه های دینی به بدگمانی تعبیر شده است که این مسئله را در چند بخش مورد بررسی قرار می دهیم: 1. معنای بدگمانی بدگمانى در لغت به معناى سوءظن، بدخیالى، خیال و اندیشه بد کردن درباره دیگران آمده است. به عبارت دیگر، بدگمانى، آن است که انسان، درباره رفتار و گفتار دیگران، افکار و خیال های ناروا داشته و به آن ترتیب اثر دهد و آن خیال را به صورت یک واقعیت ببیند. به عنوان مثال، مردی را در حال گفت و گو با زنی دیده و به ذهنش خطور کند که این دو با هم رابطه نا مشروع دارند، گفت و گوى آنها، عاشقانه است و در عمل، با آن شخص، معامله یک انسان بدکار، بدعمل و بدچشم بکند و از او سلب اطمینان نماید. به چنین حالتی بدگمانی و به آن که درباره دیگران این گونه اندیشه بد دارد، بدخواه، بدگمان و بداندیش گویند. 2. قلمرو بدگمانی الف) بدگمانی به خدا: بدگمانى نسبت به خدا، همان حالت یأس و نومیدی از رحمت واسعه الاهی است، که از گناهان بسیار بزرگ، محسوب می شود. ب) بدگمانى به مردم: بدگمانى نسبت به مردم آن است که انسان نسبت به افراد جامعه بدون آن که واقعاً کار ناشایستى انجام داده باشند، فکر و خیال بد کند و به آن ترتیب اثر دهد. این نوع بدگمانى، همانند نوع اوّل (بدگمانی به خداوند) از صفات زشت و از جمله گناهان محسوب مى ‏شود. على (ع) می فرماید: بدگمانى به (انسان) نیکوکار، بدترین گناه و زشت‏ترین ستم است. ج) بدگمانى به خود: بدگمانى نسبت به خود، آن است که انسان همواره خود را در برابر انجام حقوق خدا و بندگانش مقصّر ببیند. این نوع از بدگمانى، بر خلاف قسم اول و دوم، نه تنها گناه نیست، بلکه از اوصاف برجسته و از مزایاى مؤمنان خالص است؛ زیرا موجب کوشش بیشتر در راه اطاعت و عبادت خدا مى‏ شود و انسان را از غرور و غفلت حفظ مى کند. . نکوهش بدگمانى در اسلام بدگمانى، یکى از بیماری هاى خطرناک اخلاقى است. کسى که غبار بدگمانى، آیینه دلش را پوشانده، دیگران را در آن زیبا نمى‏بیند و از درک واقعیت ها، ناتوان خواهد ماند. اسلام، پیروان خود را از این صفت زشت بر حذر داشته است. قرآن کریم در این باره مى ‏فرماید: اى کسانى که ایمان آورده‏اید! از بسیارى از گمان ها بپرهیزید؛ زیرا برخى از گمان ها، گناه است. . اسباب بدگمانى‏ چه کارهایى موجب بدگمانى دیگران مى‏شود؟ به عبارت دیگر، اسباب بدگمانى، نسبت به دیگران چیست؟ در پاسخ این پرسش باید گفت: اسباب بدگمانى دو گونه است؛ گاهى در مورد شخص گمان برنده و گاه در باره کسی که گمان بد نسبت به او می رود.