رونق تولید ملی | دوشنبه، ۵ اسفند ۱۳۹۸

آیین های شب یلدا در آذربایجان غربی - نمایش محتوای خبر

 

 

آیین های شب یلدا در آذربایجان غربی

ارومیه/ خبرگزاری صدا وسیما/ اجتماعی

آیین های شب یلدا در آذربایجان غربی

 

چله نشینی از سنت های فرهنگ آذربایجانی است و چله نشینی در گذشته در شب اول زمستان با یلدا آغاز می شد و تا آخرین روزهای سال ادامه می یافت، از این رو شب یلدا هم در این خطه از ایران زمین به شب چله معروف است.

شب یلدا در آذربایجان غربی به عنوان آخرین شب پاییز و نخستین شب زمستان و طولانی ترین شب سال، جشن گرفته می شود.

مراسم یلدا در آذربایجان غربی که در ترکی «چیله گجه سی» گفته می شود فرصت مناسبی است که خانواده ها دور هم بنشینند و به رسم گذشتگان تا پاسی از شب، هم صحبت شوند.

شب یلدا در آذربایجان غربی پایان فصل پاییز و شروع فصل زمستان است و 40 روز اول آن را بویوک چیله یا چیله بزرگ، 20 روز بعد را کیچیک چیله یا چله کوچک و 30 روز آخر را بایرآم آیی یا ماه عید می گویند.

هندوانه شب یلدا که در زبان ترکی «چیله قارپیزی» گفته می شود، نماد شب یلدا است و مردم آذربایجان غربی بر این باورند که هر کس در این شب هندوانه بخورد، از گرمای تابستان در امان خواهد بود.

اولین خرید شب چله در خانواده های آذری هندوانه شب یلدا است و در واقع هندوانه در این استان مانند سایر نقاط ایران، نماد شب چله محسوب می شود.

هندوانه سمبل شیرینی، خونگرمی، سرسبزی و شادابی است و مردم آذربایجان غربی خرید شب چله خود را با انتخاب هندوانه شروع می کنند و هندوانه خریدن از رسومی است که از گذشته تاکنون باقی مانده است.

در گذشته «چیله گجه سی» در آذربایجان غربی با برگزاری آیین های خاصی همراه بوده است که اکنون برخی از آنها فراموش و برخی هم رنگ تغییر به خود گرفته است.

یکی از رسم هایی که کم و بیش در اغلب شهرستان های آذربایجان غربی به قوت خود باقی است، رسم تهیه هدیه شب یلدا، «چیله لیک» یا همان «چیله پایی» است که خانواده ها طبق رسمی قدیمی، هدایا و سوغاتی هایی را تدارک دیده و به منزل نوعروسان می فرستند.

انار میوه ای بهشتی که نماد باروری است و سیب نماد سلامتی، دومیوه ای هستند که در کنار تحفه شب یلدا یا همان چیلله پایی نوعروسان، جایگاه ویژه ای دارند و فراموش نمی شوند.

در گذشته این رسم با آداب خاصی همراه بوده است، به این صورت که خانواده داماد هدایای شب یلدا را بر سینی مسی بزرگی گذاشته و بر روی آن دستمالی گلدوزی شده و زیبا می کشیدند و هدیه را به خانه نوعروسان می فرستادند.

این مراسم در شهرستان خوی به شیوه خاصی در روستاها برگزار می شده، به گونه ای که در شب یلدا ظرفی پشمک زغفرانی، کاسه ای پر از سیب‌های سرخ، حلوای گردو، یک طاقه ترمه حاشیه دوزی شده، چارقد قرمز داخل یک خنچه چیده و بر روی سر یک مرد جوان قرار می گرفت و در کوچه‌ها حرکت می‌کرد تا به منزل نوعروس برسد، و رهگذران هدیه شب یلدا یا همان «چیله لیک» را به تماشا می نشستند.

خوراکی‌های شب یلدا در آذربایجان غربی شامل پشمک، مغز گردو و بادام و فندق، میلاخ که از انگور درست می شود، کشمش و حلوا است که در این بین انواع حلوا بر سر سفره شب یلدا گذاشته می شود و حلوای گردویی، شیرینی مخصوص شب یلدا در ارومیه به شمار می رود.

تولید حلوا در آذربایجان غربی بخصوص شهر ارومیه مرسوم است و در ایام نزدیک به شب یلدا، بازار خرید و فروش حلوا بسیار داغ و طرفداران زیادی دارد.

در شهرستان تکاب هم در شب سرد یلدا، آش کشک که در زبان محلی به آن کاچی می گویند درست می کنند و بر سر سفره شب یلدا می گذارند، همچنین در تکاب رسم بر این بوده که در شب سرد چله، گندم برشته پخت می کردند و مقداری از آن را برای پرندگان به بام خانه می ریختند، تا سال پربرکتی داشته باشند.

در گذشته مردم تکاب معتقد بودند در شب یلدا نباید کسی به سفر برود، و اگر کسی در این شب به دور از خانه و در سفر باشد، سال پیش رو را دائم در سفر خواهد بود و دیگر آرام و قرار نخواهد داشت.

در شهرهای پیرانشهر، اشنویه و مهاباد نیز در شب یلدا بیت‌خوان‌ها به خواندن بیت کردی می‌پردازند و جوانان هم ضمن تناول میوه‌ها و آجیل‌ شب یلدا، سرگرم بازی های محلی می‌‌شوند و بر این باور هستند که شب یلدا بدون برف رونقی ندارد و بارش برف در این شب را نشانة پربرکتی سال آینده می‌دانند.

در سیه چشمة ماکو در شب یلدا، جوانان در یک خانه جمع می‌شوند و به اصطلاح فال بخت می‌گیرند و به این صورت چله را به در می‌کنند، این فال در شب اول چله بزرگ یا همان شب یلدا و همچنین در شب اول چله کوچک مرسوم است.

در آذربایجان، شب یلدا همواره با رسم و رسوم خاصی همراه بوده است و در حال حاضر هم مردم این دیار با گرامیداشت این روز، سنت حسنه صله رحم که در دین اسلام بسیار بر آن سفارش شده است را به جای می آورند.


جدیدترین اخبار

وصل شبکه ارتباطی در مناطق زلزله‌زده خوی
ارومیه/خبرگزاری صداوسیما/اجتماعی
وصل شبکه ارتباطی در مناطق زلزله‌زده خوی
شبکه ارتباطی در مناطق زلزله‌زده خوی پایدار شد
رد شایعه هزینه میلیونی تست کرونا
ارومیه/خبرگزاری صداوسیما/اجتماعی
رد شایعه هزینه میلیونی تست کرونا
همه مراکز درمانی دولتی و خصوصی در استان موظف به انجام این تست به صورت رایگان هستند.
اعزام پنج امدادی از آذربایجان‌شرقی به منطقه زلزله‌زده قطور
ارومیه/خبرگزاری صداوسیما/اجتماعی
اعزام پنج امدادی از آذربایجان‌شرقی به منطقه زلزله‌زده قطور
پنج تیم امدادی از آذربایجان‌شرقی به منطقه زلزله‌زده قطوراعزام شدند .

پربیننده ترین اخبار

حضور چهار نسل پایه صندوق های رای
حضور چهار نسل پایه صندوق های رای
همه نسل ها در کنار هم برای ایران سربلند حضور دارند.
رقابت ۱۶۳ نامزد انتخاباتی
ارومیه/خبرگزاری صداوسیما/سیاسی
رقابت ۱۶۳ نامزد انتخاباتی
رئیس ستاد انتخابات آذربایجان غربی از رقابت ۱۶۳ نامزد انتخاباتی برای تصاحب ۱۲ کرسی بهارستان خبر داد.
فعالیت موج دوم سامانه بارشی
ارومیه/خبرگزاری صداوسیما/اجتماعی
فعالیت موج دوم سامانه بارشی
مدیرکل هواشناسی آذربایجان غربی از فعالیت موج دوم سامانه بارشی خبر داد.